De taggingvereisten onder ESEF worden stap voor stap dieper. De primaire overzichten zijn detailed getagd, de toelichting is sinds boekjaar 2022 block-tagged, en er ligt een ESMA (opent in een nieuw tabblad)-voorstel voor detailed tagging van diezelfde toelichting. Elke verdiepingsstap raakt de twee manieren van werken op een andere plek. Bij een conversietraject hangt de tagging aan de opmaak van een afgerond document; bij rapporteren vanaf gestructureerde data hangt die aan de bron. Dat verschil komt niet voort uit de uitvoering maar uit de architectuur, en het wordt bij elke volgende stap zichtbaarder.
Wat is block tagging?
Een ESEF-jaarverslag wordt in zijn geheel als XHTML-document opgeleverd; de iXBRL-tags zitten daarbinnen op de geconsolideerde IFRS-jaarrekening. Cijfers en teksten daaruit worden machineleesbaar gemaakt met elementen uit een taxonomie, volgens het Inline XBRL-principe van één document dat mens én machine kunnen lezen. Die tagging kent twee diepteniveaus.
- Detailed tagging: alle bedragen in de gerapporteerde valuta krijgen een eigen element uit de taxonomie. Zo zijn de geconsolideerde primaire overzichten getagd: balans, winst-en-verliesrekening en overig totaalresultaat, kasstroomoverzicht, mutatieoverzicht eigen vermogen.
- Block tagging: een hele sectie van de toelichting wordt als tekstblok getagd, bijvoorbeeld de grondslagen of een individuele toelichting. Eén blok is daarbij niet hetzelfde als één tag. Het ESEF Reporting Manual (opent in een nieuw tabblad) vraagt om zowel het bredere als het smallere element waar beide van toepassing zijn, en tabellen binnen een toelichting krijgen hun eigen blok-tag. De sectie wordt zo als geheel vindbaar en machineleesbaar, de afzonderlijke cijfers erín nog niet.
Block tagging is dus een tussenstation tussen “niet getagd” en “volledig detailed getagd”, en daarmee een goed moment om naar het traject als geheel te kijken.
Het ESEF-traject: van overzichten naar toelichting
De volgorde tot nu toe laat één beweging zien. Eerst werden de primaire overzichten detailed getagd, vanaf boekjaar 2020. Sinds boekjaar 2022 is daar de block tagging van de toelichting bijgekomen, inmiddels vier verslagcycli. De volgende stap is nog niet vastgesteld. ESMA legde in december 2024 een voorstel in twee fasen ter consultatie voor.
- Fase 1 laat de tekstblokken de eigen kopstructuur van de toelichting volgen, tagt elke tabel afzonderlijk en laat de lijst met verplichte elementen vervallen. ESMA presenteert die fase expliciet als verlichting van de taggingdruk, omdat het meervoudig en genest taggen eruit gaat.
- Fase 2 brengt detailed tagging naar de cijfers in de toelichting, twee jaar na fase 1.
Een definitief rapport en een ingangsdatum liggen er in augustus 2026 nog niet. De richting is wel consistent: bij elke stap wordt méér van het verslag op een dieper niveau machineleesbaar.
Daarnaast loopt er een ritme dat losstaat van die verdieping. De ESEF-taxonomie volgt de IFRS Accounting Taxonomy in een grofweg jaarlijkse cyclus die jaren overslaat. Voor 2026 kwam er geen nieuwe versie. De taxonomie van 2025 blijft gelden en is verplicht voor boekjaren die op of na 1 januari 2026 beginnen; de cyclus van 2023 werd eerder al overgeslagen. Het referentiekader waartegen wordt getagd verschuift dus met enige regelmaat, ook zonder nieuwe vereisten.
Waarom conversiewerk aan de opmaak vastzit
Bij een conversietraject worden de tags achteraf op een afgerond document geplaatst. Dat werk begint niet elk jaar bij nul: de meeste conversietools bieden een roll-forward die de tagging van vorig jaar op het nieuwe document overzet, en bij een stabiel verslag scheelt dat veel. Wat daar doorrolt is echter een tagging die aan de opmaak van het document hangt, niet aan de cijfers eronder.
- De overdracht is zo stabiel als de opmaak. Wordt het verslag herzien, verhuist een toelichting naar een ander hoofdstuk of verandert de indeling van secties, dan valt de herkenning terug en moet het betreffende deel opnieuw worden getagd. Hetzelfde geldt bij een nieuwe taxonomieversie: elementen die zijn vervallen of vervangen vragen een nieuwe keuze, ongeacht wat er vorig jaar stond.
- Er ontstaat geen koppeling met de bron. Wat wordt vastgelegd is welk tekstdeel welk element kreeg, niet welk gegeven uit welk bronsysteem bij welk element hoort. Die kennis blijft daarmee buiten het rapportageproces, en de aansluiting tussen de administratie en het getagde verslag is elk jaar opnieuw handwerk.
- Meer tags betekent meer plaatsen en controleren. Detailed tagging van de toelichting is niet een paar blokken markeren, maar losse cijfers in lopende tekst en tabellen van een element voorzien. Fase 1 van het ESMA-voorstel verlicht dat werk op punten, fase 2 vergroot het. In beide gevallen gebeurt het op documentniveau.
- Late wijzigingen vragen een nieuwe controleronde. Verandert een cijfer laat in het proces, dan moet het document opnieuw worden geconverteerd en gevalideerd. Een roll-forward maakt de conceptrondes goedkoper; wat naar verwachting meegroeit met de taggingdiepte is de validatie- en reviewronde eromheen.
Onbruikbaar wordt conversie daarmee niet. Maar wat er na een boekjaar overblijft is een getagd document, en de kennis die daarin zit is gebonden aan de vorm waarin dat document verscheen.
Voor een data-first platform is dezelfde stap een rijkere mapping
Een rapportageplatform draait de volgorde om: niet eerst een document afronden en dan taggen, maar cijfers, teksten en tags door één systeem laten lopen. Het werkstuk is daar niet het getagde document maar de mapping, de koppeling tussen de gestructureerde bron en de elementen van de taxonomie. Het getagde verslag wordt daaruit gegenereerd.
Voor die manier van werken is een verdieping van de vereisten dezelfde beweging als altijd: de bestaande mapping een laag dieper doortrekken. Wanneer block tagging overgaat in detailed tagging, worden de cijfers bínnen de blokken op de taxonomie gemapt. Dat is verfijning van werk dat er al staat, geen nieuw traject. Ook hier rolt werk door naar volgend jaar, maar het hangt aan de bron en de taxonomie in plaats van aan de opmaak. Een verslag dat wordt herzien of anders wordt ingedeeld laat de mapping intact, en een nieuwe taxonomieversie vraagt om het bijwerken van de elementen waarnaar wordt gemapt, niet om het opnieuw doorlopen van een document. Werk blijft het, maar het zit in de mapping en in de inhoud van het verslag.
De structurele reden: een taxonomie-agnostische engine
Dat een platform die verdieping kan opvangen, komt niet door extra functies maar door het fundament. Een taxonomie-agnostische engine is niet gebouwd vóór één mandaat, maar om elke taxonomie in te lezen, van SBR, ESEF en SEC tot CSRD/ESRS en wat er nog komt. Een nieuwe taxonomieversie, een dieper taggingniveau of een compleet nieuw mandaat komt dan telkens op hetzelfde neer: de nieuwe taxonomie laden en de mapping ernaartoe bijwerken. Geen nieuwe software, geen nieuw traject per regelwijziging.
Een conversieroute mist dat fundament door de werkwijze zelf. Het getagde document is daar tegelijk de drager van de tagkennis, en een roll-forward verplaatst die kennis naar het volgende document zonder er een koppeling met de bron van te maken. Dat maakt pdf-conversie een doodlopende weg. Niet omdat het vandaag niet werkt, maar omdat de route bij elke verdieping opnieuw op documentniveau moet worden gelopen.
Betekent dit dat conversie nooit een keuze is?
Nee. Wie één mandaat heeft, één uitvoerformaat en cijfers die ruim vóór de deadline vaststaan, kan met conversie prima uit de voeten. De rekensom verandert zodra rapporteren een jaarlijks proces is met meerdere formaten, een accountant die wil kunnen herleiden, en taggingvereisten die verdiepen. De volledige afweging, inclusief wat een platform in jaar één vraagt, staat in Conversietool of platform — wat lost wat op?.
Zo doet Taxxor dit
Taxxor Disclosure Manager is data-first gebouwd, met een taxonomie-agnostische XBRL-engine in de kern. Cijfers, teksten en tags lopen door één systeem; de bron wordt één keer op de taxonomie gemapt en rolt daarna door naar elk volgend verslag. Bij diepere vereisten verdiept de mapping mee: self-service, inclusief block tagging en eigen extension-elementen waar het mandaat die toestaat. Hetzelfde platform levert naast de iXBRL-filing ook de drukklare pdf, de pdf voor online, de webversie en MS Word en MS Excel, allemaal uit dezelfde bron. Hoe die afweging er in de praktijk uitziet: Conversietool of platform.